Loãng xương là gì?

Thứ bảy, 05/06/2010, 15:08 GMT+7

Loãng xương là gì?

Loang xuong | Benh loang xuong

Loãng xương là bệnh thường gặp nhất trong các bệnh lí về xương. Bệnh hay gặp ở phụ nữ hơn ở đàn ông. Tỉ lệ mắc bệnh ở phụ nữ so với đàn ông là khoảng gấp 3 lần. Xương người được cấu tạo bởi các bè xương liên kết với nhau thành một mạng lưới, tạo nên độ vững chắc của xương. Ở người bình thường, các bè xương xếp dày đặc, độ dày của mỗi bè xương khá lớn.

Có hai quá trình đồng thời xảy ra và tác động trực tiếp lên xương của con người ta: Tạo xương và Hủy xương. Khi con người ta còn trẻ, quá trình Tạo xương chiếm ưu thế, xương ngày một phát triển, các bè xương ngày càng to ra, ngày càng cứng chắc. Đến tuổi trưởng thành, hai quá trình Tạo xương và Hủy xương cân bằng với nhau, xương luôn luôn cứng chắc, xương cũng như người tràn đầy sinh lực. Rồi đến một ngày nào đó, khi “gió heo may đã về”, Hủy xương thắng thế, Tạo xương càng ngày càng lép vế, đành phải ngồi “nhìn những mùa thu đi”. Hậu quả là các bè xương mỏng lại, bớt chắc khỏe, số lượng bè xương cũng giảm hẳn, tạo ra các khoang rỗng bên trong xương nên người ta hay gọi là xốp xương hoặc loãng xương.

Xương bị loãng yếu hơn rất nhiều so với xương không bị loãng. Trong dân gian có một từ rất hình tượng để chỉ tình trạng loãng xương, đó là “mục xương”. Khi nói đến “mục xương” người ta thường ám chỉ trường hợp xương bị mục, bị yếu do lạm dụng các thuốc kháng viêm corticosteroid. Tuy nhiên, việc sử dụng corticosteroid mới chỉ là một nguyên nhân của “mục xương” hay loãng xương.

Nguyên nhân gây ra loãng xương

Thủ phạm chính gây ra loãng xương chính là vị thần thời gian. Khi con người bước qua cái tuổi trung niên, đặc biệt là phụ nữ sau khi mãn kinh, các nội tiết tố giảm đi, quá trình Tạo xương không còn sung mãn như trước, đồng thời quá trình Hủy xương tăng lên và lấn lướt làm cho xương bị mất đi và trở nên xốp.

Thành phần chính tạo nên độ vững chắc cho xương là calcium (can xi). Lúc người ta còn trẻ, cơ thể sử dụng calcium để tạo ra xương mới. Khi chúng ta có tuổi, nếu lượng calcium trong máu không đủ, calcium sẽ bị lấy từ xương ra để chuyển đến phục vụ cho hoạt động ở các nơi khác của cơ thể, từ đó làm cho xương bị suy yếu. Calcium và vitamin D là nguyên liệu giúp cho việc tạo xương mới, kích thích hoạt động của tế bào sinh xương. Calcium và vitamin D được sử dụng vừa để dự phòng vừa để điều trị.

Ngoài nguyên nhân tăng Hủy xương nêu trên, còn một số nguyên nhân và yếu tố nguy cơ khác như:

  1. Chế độ ăn uống quá ít calcium, ít đạm.
  2. Ít hoạt động thể lực, ít hoạt động ngoài trời.
  3. Nghiện rượu, bia, thuốc lá, cà phê.
  4. Sử dụng thuốc corticosteroid (ví dụ như dexa) hàng ngày trong thời gian hơn 3 tháng.
  5. Nằm bất động trên giường quá lâu.
  6. Bị các bệnh lý về khớp như viêm khớp dạng thấp, thoái hóa khớp.
  7. Bị bệnh thận mạn tính dẫn tới tăng đào thải calcium, bệnh đường tiêu hóa mạn tính gây giảm hấp thu calcium và vitamin D.
  8. Cường tuyến cận giáp, thiểu năng sinh dục.
  9. Người quá nhẹ cân, lúc nhỏ bị còi xương, suy dinh dưỡng.

Hu quca loãng xương

Loãng xương làm cho xương trở nên giòn, mỏng manh và rất dễ gãy, kể cả khi không bị chấn thương mà người ta thường gọi là gãy xương tự nhiên mặc dù chẳng có gì là tự nhiên cả.

Gãy xương là một biến chứng nặng nề của loãng xương. Các nghiên cứu ở Mỹ cho thấy khoảng một nửa số phụ nữ trên 50 tuổi có nguy cơ bị gãy xương ở cột sống, cổ xương đùi hoặc cổ tay do loãng xương. Dự báo tới năm 2050, toàn thế giới sẽ có tới 6,3 triệu trường hợp gãy cổ xương đùi do loãng xương, và 51% số này sẽ ở các nước châu Á, nơi mà khẩu phần ăn hàng ngày thường thiếu can xi, đồng thời, việc chẩn đoán sớm và điều trị tích cực bệnh loãng xương còn gặp rất nhiều khó khăn.

Phân loại loãng xương

Căn cứ vào nguyên nhân gây ra loãng xương mà người ta chia ra làm ba loại loãng xương, đó là loãng xương người già, loãng xương sau mãn kinh và loãng xương thứ phát.

Loãng xương người già hay còn gọi là loãng xương tiên phát. Đây là loại loãng xương xảy ra do vừa có tăng Hủy xương, vừa có giảm Tạo xương. Ở những bệnh nhân này, các tế bào sinh xương bị thoái hóa, không còn hoạt động bình thường được nữa, đồng thời khả năng hấp thụ calcium và vitamin D ở ruột bị hạn chế, ngoài ra, các nội tiết tố sinh dục (nội tiết tố nam hoặc nội tiết tố nữ) cũng bị suy giảm khi con người ta lớn tuổi. Loãng xương người già thường xuất hiện trễ, diễn biến chậm, tăng từ từ và ít có những biến chứng nặng nề như gãy xương hay lún xẹp các đốt sống.

Loãng xương sau mãn kinh xảy ra ở phụ nữ sau khi mãn kinh. Loãng xương sau mãn kinh là loại loãng xương xảy ra chủ yếu do tăng Hủy xương, trong khi Tạo xương ít bị suy giảm. Đây là loại loãng xương chiếm tỉ lệ nhiều nhất.

Loãng xương thứ phát là hậu quả của một số loại bệnh như viêm khớp, bệnh thận, bệnh của tuyến cận giáp, hoặc do nằm lâu hoặc do các thói quen như nghiện rượu, bia, thuốc lá, cà phê…

Triệu chứng ca loãng xương

Trong giai đoạn sớm của bệnh không hề có triệu chứng gì (chính vì vậy mà bệnh loãng xương được mệnh danh là “sát thủ thầm lặng”).

Khi có dấu hiệu lâm sàng, thường là lúc đã có biến chứng, cơ thể đã bị mất tới 30% khối lượng xương. Ở giai đoạn bệnh tiến triển có thể có đau, thường được mô tả là đau ở trong xương. Đây là một triệu chứng rất mơ hồ nên đa số thường bị bỏ qua.

Một triệu chứng khá rõ ràng và có thể quan sát được là giảm dần chiều cao của cơ thể kèm với đau ở vùng lưng (cột sống ngực) và thắt lưng. Khi nặng hơn sẽ thấy gù lưng và dáng đi khòm.

Gãy xương là triệu chứng rõ nhất, đồng thời đây cũng là biến chứng nặng nhất của loãng xương. Gãy xương do loãng xương là các trường hợp gãy xương tự nhiên hoặc sau một chấn thương rất nhẹ. Gãy xương do loãng xương thường xảy ra ở xương đốt sống, cổ xương đùi và cổ tay. Gãy xương làm cho bệnh nhân rất đau, không thể xoay trở hoặc di chuyển được vì cứ mỗi lần xoay trở hoặc di chuyển lại rất đau, dần dần người bệnh sợ không dám xoay trở hoặc di chuyển nữa.


Người viết : TS.BS Võ Xuân Sơn - Ths.BS Nguyễn Đức Thành - BS.CKI Nguyễn Thị Thiên Hà


Viết phản hồi

Tên của bạn: : *
Email :
Điện thoại : *
Nội dung : *
Mã bảo vệ : *
Điền chuỗi ký tự hiển thị ở ô bên cạnh
 

Bài viết liên quan

MAY_DXA_EXSON_1

Chẩn đoán loãng xương

10:09:06 - 06/06/2010

Các phương pháp xác định loãng xương Có nhiều phương pháp xác định loãng ...

qua_trinh_loang_xuong

Bức tranh ảm đạm

09:49:06 - 06/06/2010

Bức tranh ảm đạm Gãy xương do loãng xương đã từng là thảm họa cho người bệnh, cho gia đình ...