Chẩn đoán loãng xương

Chủ nhật, 06/06/2010, 10:09 GMT+7

Các phương pháp xác định loãng xương

Có nhiều phương pháp xác định loãng xương như chụp XQuang, xét nghiệm máu và nước tiểu để xác định các yếu tố Tạo xương và Hủy xương, đo mật độ xương bằng phương pháp hấp phụ năng lượng quang phổ đơn (SPA), hấp phụ năng lượng quang phổ kép (DPA), chụp cắt lớp điện toán định lượng (QCT), Siêu âm (Ultrasound)…

Tuy nhiên, phương pháp duy nhất được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công nhận và được chọn làm tiêu chuẩn vàng để xác định loãng xương là phương pháp hấp phụ năng lượng tia X kép (Dual Energy Xray Absorptiometry - DEXA hoặc DXA). Các máy đo loãng xương loại DXA cho kết quả chính xác hơn nhiều so với các máy đo bằng các phương pháp khác mặc dù giá máy khá cao, chi phí đầu tư lớn. Các thế hệ máy sau này sử dụng chùm tia hình rẻ quạt có khả năng chụp cột sống nghiêng và ghi nhận được cả sự vôi hóa của động mạch chủ bụng.

Cùng với khả năng chụp cột sống nghiêng, máy đo loãng xương DXA thế hệ mới còn có thể ứng dụng công nghệ mới trong việc đánh giá gãy đốt xương sống bằng phần mềm Vertebral Fracture Assesment (VFA), tên của phần mềm có thể thay đổi tùy theo hãng, có thể là IVA (Instant Vertebral Assesment) của hãng Hologic hoặc DVA (Dual-energy Vertebral Assesment) của hãng Luna. Đây là công nghệ mới nhất hiện nay trong đánh giá loãng xương. Hệ thống có khả năng ghi nhận và đánh giá những ổ gãy xương nhỏ và tiềm ẩn ở bên trong xương, có độ nhạy tới 99% (độ chính xác cao nhất hiện nay trên thế giới).

EXSON là nơi đầu tiên ở Việt nam có trang bị máy đo loãng xương có sử dụng công nghệ đánh giá gãy đốt xương sống bằng phần mềm VFA, có thể nhận biết được các trường hợp vỏ thân đốt sống còn nguyên vẹn nhưng bên trong, các đường gãy đã xuất hiện và làm rỗng xương.

Ai cần đo loãng xương?

Tất cả những phụ nữ trên 50 tuổi và đàn ông trên 70 tuổi đều có nguy cơ cao là sẽ bị loãng xương. Tuy nhiên, trong thực tế ở Việt Nam có không ít phụ nữ bị loãng xương ở độ tuổi 40 – 45 và đàn ông ở độ tuổi 50 – 60.

Như vậy, đối với loãng xương tuổi già (loãng xương nguyên phát) và loãng xương sau mãn kinh, phụ nữ ở độ tuổi tiền mãn kinh và đã mãn kinh nên được kiểm tra mật độ xương (đo loãng xương), việc đo loãng xương ở nam giới nên được tiến hành khi bước sang tuổi thọ chứ chờ tới thượng thọ thì có lẽ hơi bị trễ.

Việc đo loãng xương cho những người thuộc nhóm loãng xương thứ phát phải dựa vào yếu tố nguy cơ, những người thuộc nhóm nguy cơ cao nên được đo loãng xương để có thể có hướng điều trị nếu phát hiện loãng xương.

Nổi bật trong nhóm nguy cơ cao là những người sử dụng thuốc corticosteroid (ví dụ như dexa, prednison) kéo dài, sử dụng gần như hàng ngày trong thời gian 3 tháng trở lên.

Một nhóm nguy cơ cao nữa là những người vì lí do nào đó phải nằm bất động trên giường quá lâu. Ở những bệnh nhân này, calcium được huy động từ xương ra nhiều hơn so với những người hoạt động bình thường để phục vụ cho những nhu cầu khác của cơ thể, từ đó làm cho xương bị suy yếu.
Những bệnh nhân bị bệnh thận mạn tính dẫn tới tăng đào thải calcium, bệnh đường tiêu hóa mạn tính gây giảm hấp thu calcium và vitamin D cũng thuộc  nhóm có nguy cơ bị loãng xương.

Những người bệnh cường tuyến cận giáp hoặc thiểu năng sinh dục, bị các bệnh lý về khớp như viêm khớp dạng thấp, thoái hóa khớp cũng thuộc về nhóm có nguy cơ bị loãng xương.

Nghiện rượu, bia, thuốc lá, cà phê, ít hoạt động thể lực, ít hoạt động ngoài trời, chế độ ăn uống quá ít calcium, ít đạm cũng là những lí do dẫn đến loãng xương.

Người quá nhẹ cân, lúc nhỏ bị còi xương, suy dinh dưỡng và những người có ông, bà, cha, mẹ bị loãng xương cũng có nguy cơ bị loãng xương cao hơn những người khác.

Tiêu chuẩn chẩn đoán loãng xương ca WHO

Có nhiều tác giả đưa ra nhiều cách tính độ loãng xương. Tuy nhiên, theo qui định của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chẩn đoán loãng xương được dựa trên mật độ chất khoáng trong xương, được tính bằng chỉ số T (T-score). Chỉ số này do máy DXA tính được dựa trên các phần mềm. Các yếu tố tính toán ra chỉsố này dựa trên các thống kê nghiên cứu và thay đổi theo chủng tộc người.

Hiện nay, ở Việt nam, chúng ta chưa có các thống kê riêng của mình nên vẫn phải sử dụng các yếu tố tính toán của người Trung Quốc, ở chừng mực nào đó cũng có những khác biệt nhất định ảnh hưởng đến độ chính xác của kết quả. Nhiều bác sĩ Việt nam đang miệt mài nghiên cứu, đưa ra các thống kê của mình. Tuy nhiên, việc nghiên cứu này có vẻ như vẫn còn chưa được liên kết chặt chẽ, vẫn thiếu một cái gì đó kết dính các nhà khoa học lại với nhau, cho nên thời điểm mà chúng ta có những chỉ số riêng cho người Việt nam vẫn còn ở đâu đó phía trước.

Để đánh giá loãng xương, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) chia thành 4 nhóm dựa theo chỉ số T đo được trên máy DXA:

  1. Người bình thường: chỉ số T lớn hơn -1 (âm 1).
  2. Thưa xương (osteopenia): chỉ số T nằm trong khoảng từ -1 đến -2,5 (từ âm 1 đến âm 2,5).
  3. Loãng xương (osteoporosis): chỉ số T nhỏ hơn -2,5 (âm 2,5).
  4. Loãng xương nặng: chỉ số T nhỏ hơn -2,5 (âm 2,5) kèm theo có ít nhất một lần gãy xương do loãng xương.

Người viết : TS.BS Võ Xuân Sơn - Ths.BS Nguyễn Đức Thành - BS.CKI Nguyễn Thị Thiên Hà


Viết phản hồi

Tên của bạn: : *
Email :
Điện thoại : *
Nội dung : *
Mã bảo vệ : *
Điền chuỗi ký tự hiển thị ở ô bên cạnh
 

Bài viết liên quan

qua_trinh_loang_xuong

Bức tranh ảm đạm

09:49:06 - 06/06/2010

Bức tranh ảm đạm Gãy xương do loãng xương đã từng là thảm họa cho người bệnh, cho gia đình ...

DOT_XUONG_SONG_LOANG

Loãng xương là gì?

03:08:06 - 05/06/2010

Loãng xương là gì? Loãng xương là bệnh thường gặp nhất trong các bệnh lí ...